ЕВН Снабдување: Пазарот на електрична енергија во Македонија брзо се развива, со зголемена интеграција на обновливите извори на енергија и сѐ поголемо усогласување со европските пазарни механизми. Како ја оценувате моменталната состојба на оваа транзиција од ваша перспектива?
Кофинк: Македонија се наоѓа во одлучувачка и многу ветувачка фаза на транзиција на пазарот на електрична енергија. Забележуваме јасен премин од традиционално централизиран систем кон повеќе пазарно ориентирана, флексибилна и европски усогласена структура, особено во делот на балансните и краткорочните пазари.
Она што се издвојува е дека регулаторната рамка и операторот на електропреносниот систем, МЕПСО, веќе овозможуваат практично учество на флексибилните ресурси на пазарот, како што се хидроцентрали, фотоволтаични централи, батерии. Ова создава цврста основа за понатамошна интеграција на променливото производство од обновливи извори.
Од наша перспектива, пазарот веќе ја надмина концептуалната фаза. Фокусот сега е на оперативна извонредност: автоматизација, сигурни дигитални интерфејси и способност за реакција во реално време на потребите на системот. Токму во оваа фаза дигиталните решенија за флексибилности, како CyberNoc, стануваат неопходни, а не опционални.
ЕВН Снабдување: Како снабдувач на електрична енергија кој делува на слободниот пазар, балансната одговорност и стабилноста на портфолиото се клучни обврски за нас. Како управувањето со флексибилностите и дигиталните решенија можат да ни помогнат поефикасно да управуваме со нестабилноста и системските ограничувања?
Кофинк: Управувањето со флексибилностите суштински го менува начинот на кој снабдувачите се справуваат со нестабилноста. Наместо да реагираат на дебалансите откако ќе се појават, напредните технологии овозможуваат активно управување со ризикот во реално време.
Преку напредни прогнози, автоматизирано активирање на ресурси и континуирана оптимизација на портфолиото, снабдувачите можат да користат флексибилни ресурси, како хидроцентрали, батерии или управување со потрошувачката, за стабилизирање на својата балансна група. Со тоа се намалува изложеноста на трошоци за дебаланс и се овозможува попроактивно управување со мрежните ограничувања.
Дигиталните платформи како CyberNoc нудат автоматизиран пристап до пазарот 24/7, што им овозможува на снабдувачите веднаш да реагираат на ценовните сигнали и барања од операторот на системот. На овој начин, нестабилноста од предизвик се претвора во можност, овозможувајќи поефикасно управување со портфолиото во сѐ подинамични пазарни услови.
ЕВН Снабдување: Виртуелните електрани стануваат сѐ поважни во Југоисточна Европа. На кој начин платформите како CyberNoc можат да ни помогнат да ги исполниме националните регулаторни барања, а истовремено да овозможат ефикасно учество на пазарите на електрична енергија и балансна енергија?
Кофинк: Виртуелните електрани претставуваат технички и регулаторен мост помеѓу поединечните капацитети и пазарот. Платформите како CyberNoc се дизајнирани да ги исполнат националните барања за претквалификација, истовремено овозможувајќи ефикасно учество на пазарите.
Во пракса, тоа значи стандардизирани интерфејси кон операторот на електропреносниот систем, сигурна размена на податоци во реално време и транспарентно следење на перформансите. Овие елементи се клучни за исполнување на регулаторните обврски без дополнително оперативно оптоварување за снабдувачот.
Во исто време, виртуелната електрана агрегира различни ресурси во едно контролирано портфолио. Ова ќе стане уште порелевантно со претстојните регулаторни промени во Македонија. Агрегацијата ја зголемува пазарната релевантност, го подобрува квалитетот на понудите и овозможува скалабилно и одржливо учество на пазарите.
ЕВН Снабдување: Батериските системи за складирање стануваат сѐ порелевантни во регионот. Каква конкретна вредност може да донесе нивната интеграција во рамки на виртуелна електрана, особено во однос на балансна енергија, управување со пикови во потрошувачката и оптимизација на цените?
Кофинк: Кога се интегрирани во виртуелна електрана, батериските системи стануваат високо стратешки ресурси, а не само самостојни технологии. Нивната брза реакција ги прави идеални за обезбедување балансна енергија, каде што прецизноста и брзината се клучни.
Батериите овозможуваат ефикасно управување со пиковите во потрошувачката (намалување и поместување на пикот во потрошувачката), помагајќи им на снабдувачите да ја намалат изложеноста во периоди со високи цени и да го растеретат своето портфолио. Комбинирани со пазарните ценовни сигнали, батериите може да се полнат кога цените се ниски и да се користат кога цените растат, со што се постигнува систематска оптимизација.
Во рамките на виртуелна електрана, батериите може да се комбинираат со обновливи извори или хидроцентрали, овозможувајќи координирана работа на различни ресурси. На тој начин се максимизира вредноста на флексибилностите, додека техничките ограничувања автоматски се управуваат од платформата.
ЕВН Снабдување: Гледајќи напред, како дигитализацијата и флексибилностите ја обликуваат нашата улога како снабдувач и придонесуваат за сигурен и одржлив енергетски систем во Северна Македонија?
Кофинк: Дигитализацијата и флексибилностите суштински ќе ја редефинираат улогата на снабдувачите. Тие сѐ повеќе ќе делуваат како интегратори на системот, активно придонесувајќи за стабилноста на мрежата и истовремено оптимизирајќи ја својата комерцијална позиција.
Со зголемувањето на уделот на обновливите извори, сигурноста на снабдувањето повеќе не може да се потпира само на конвенционално производство. Наместо тоа, дигитално управуваните флексибилности – од батерии, обновливи извори и управување со потрошувачката – ќе стане клучен столб на сигурноста.
За Македонија, тоа значи дека снабдувачите кои навреме ќе инвестираат во дигитални флексибилности ќе бидат во одлична позиција да поддржат сигурен, отпорен и одржлив енергетски систем, а истовремено да отворат нови извори на приходи. Во таа смисла, флексибилностите не се само техничко решение – туку стратешки двигател на енергетската транзиција.